Bể lắng đứng là gì? Cấu tạo, nguyên lý và ứng dụng trong xử lý nước thải

Bể lắng đứng là một trong những công trình đơn vị quan trọng trong hệ thống xử lý nước thải, được sử dụng rộng rãi trong các trạm xử lý nước thải sinh hoạt và công nghiệp. Với thiết kế dạng đứng, bể lắng đứng giúp tách các hạt cặn lơ lửng và bùn sinh học ra khỏi nước bằng cơ chế lắng trọng lực, từ đó nâng cao hiệu quả xử lý của toàn bộ hệ thống. Bài viết này TAMA sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện và đúng nhất về bể lắng đứng.

Bể lắng đứng là gì?

Bể lắng đứng là loại bể lắng trong đó dòng nước thải được phân phối theo phương thẳng đứng, thường đi từ dưới lên hoặc từ trên xuống, tạo điều kiện cho các hạt rắn có khối lượng riêng lớn hơn nước lắng xuống đáy bể. Phần nước trong sau lắng sẽ tràn ra ngoài thông qua hệ thống máng tràn.

Trong hệ thống xử lý nước thải, bể lắng đứng thường được sử dụng làm bể lắng sơ cấp (tách cặn thô, cặn lơ lửng) hoặc bể lắng thứ cấp (tách bùn sinh học sau quá trình xử lý sinh học).

Vai trò của bể lắng đứng trong xử lý nước thải

Bể lắng đứng có vai trò then chốt trong việc giảm tải ô nhiễm cho các công trình phía sau. Nhờ khả năng loại bỏ hiệu quả TSS và một phần BOD, COD, bể lắng giúp ổn định chất lượng nước đầu ra, giảm chi phí vận hành và nâng cao tuổi thọ của hệ thống xử lý.

Cấu tạo và phân loại bể lắng đứng

Cấu tạo cơ bản của bể lắng đứng

Một bể lắng đứng tiêu chuẩn thường bao gồm các bộ phận chính: ống trung tâm phân phối nước thải, vùng lắng, phễu thu bùn ở đáy, hệ thống thu và xả bùn, máng tràn thu nước sau lắng và thành bể. Nước thải được dẫn vào ống trung tâm, phân phối đều vào vùng lắng, nơi các hạt cặn bắt đầu quá trình lắng xuống đáy bể.

Phân loại bể lắng đứng

Dựa vào vị trí và chức năng, bể lắng đứng có thể chia thành bể lắng sơ cấp và bể lắng thứ cấp. Bể lắng sơ cấp thường đặt sau song chắn rác và bể điều hòa, nhiệm vụ chính là loại bỏ cặn thô. Bể lắng thứ cấp được bố trí sau công trình sinh học, có nhiệm vụ tách bùn hoạt tính ra khỏi nước đã xử lý.

Nguyên lý hoạt động của bể lắng đứng

Nguyên lý hoạt động của bể lắng đứng dựa trên sự chênh lệch khối lượng riêng giữa các hạt rắn và nước. Khi nước thải đi vào bể với vận tốc nhỏ, các hạt cặn sẽ chịu tác dụng của trọng lực và lắng xuống đáy bể. Phần bùn lắng được gom về phễu thu bùn và định kỳ xả ra ngoài, trong khi nước trong tiếp tục chảy qua máng tràn sang công trình xử lý tiếp theo.

Bể lắng đứng 

Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất lắng

Hiệu suất của bể lắng đứng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thời gian lưu nước trong bể, tải trọng bề mặt, vận tốc dòng chảy, kích thước và tính chất của hạt cặn, cũng như chế độ vận hành xả bùn. Thiết kế không phù hợp hoặc vận hành sai có thể làm giảm hiệu quả lắng và gây cuốn trôi bùn.

Ưu và nhược điểm của bể lắng đứng

Bể lắng đứng có ưu điểm là chiếm diện tích xây dựng nhỏ, phù hợp với các khu vực hạn chế mặt bằng. Kết cấu gọn, dễ kết hợp với các công trình xử lý sinh học và cho hiệu quả lắng tương đối ổn định. Tuy nhiên, nhược điểm của bể lắng đứng là khó quan sát quá trình lắng, yêu cầu thiết kế và thi công chính xác, nếu không sẽ dễ xảy ra hiện tượng ngắn mạch dòng chảy.

Ứng dụng thực tế của bể lắng đứng

Trong thực tế, bể lắng đứng được ứng dụng rộng rãi trong các trạm xử lý nước thải sinh hoạt khu dân cư, chung cư, khu đô thị, cũng như trong các hệ thống xử lý nước thải công nghiệp có lưu lượng vừa và nhỏ. Nhờ khả năng vận hành ổn định và tiết kiệm diện tích, bể lắng đứng đặc biệt phù hợp với các dự án cải tạo, nâng cấp trạm xử lý hiện hữu.

So sánh bể lắng đứng và bể lắng ngang

So với bể lắng ngang, bể lắng đứng có kết cấu gọn hơn, diện tích xây dựng nhỏ hơn nhưng yêu cầu kỹ thuật cao hơn. Bể lắng ngang dễ quan sát, dễ vận hành nhưng chiếm nhiều diện tích. Việc lựa chọn loại bể lắng phụ thuộc vào điều kiện mặt bằng, lưu lượng nước thải và yêu cầu chất lượng nước đầu ra.

Kết luận

Bể lắng đứng là công trình không thể thiếu trong nhiều hệ thống xử lý nước thải hiện nay.

Việc hiểu rõ cấu tạo, nguyên lý và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất lắng sẽ giúp chủ đầu tư và đơn vị thiết kế lựa chọn giải pháp phù hợp, tối ưu chi phí và đảm bảo hiệu quả xử lý lâu dài.

Đầu tư đúng và vận hành đúng bể lắng đứng chính là nền tảng cho một hệ thống xử lý nước thải bền vững và ổn định.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang cần có giải pháp xử lý nước thải an toàn tối ưu hiệu quả. Hãy liên hệ với TAMA ngay để được tư vấn và báo giá tận tâm nhất nhé.!